Προπτυχιακά μαθήματα

 

ΙΕΠ 444 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
(Α. ΜΑΧΑΙΡΑ-Λ. ΦΛΙΤΟΥΡΗΣ)
Διάγραμμα

1ηεβδομάδα: Διάγραμμα του μαθήματος: κεφάλαια των βιβλίων που περιλαμβάνονται στηνιστοσελίδα e-course, παρουσίαση της βιβλιογραφίας. Εξέταση και θεματικός προσανατολισμός γιατα βιβλία που προτείνονται ως συγγράμματα στο «Εύδοξος». Έντυπο χρονολόγιο (περιλαμβάνεταιστην ιστοσελίδα e-course) για την περίοδο 1789-1994.Περιοδολόγηση της σύγχρονης ευρωπαϊκής ιστορίας. Εισαγωγή στη γαλλική Επανάσταση 1789-1793, 9η Θερμιδόρ, Διεθυντήριο, πραξικόπημα της 18ης Μπρυμαίρ από τον ΝαπολέονταΒοναπάρτη.
2η εβδομάδα: Οι πόλεμοι του Ναπολέοντα, η ευρωπαϊκή σύγκρουση, η Παλινόρθωση.1830-1848: η ανάδυση του εργατικού ζητήματος. Συζήτηση για τη συγκρότηση της ιστορικής επιστήμης το 19ο αιώνα και τη σημασία αυτής της εξέλιξης για την ιστοριογραφία του ΧΧου αιώνα.
3ηεβδομάδα: 1850-1892: Εξετάζουμε τους όρους της ευρωπαϊκής ανάπτυξης, την εμφάνιση και την επέκταση της «Μεγάλης Ύφεσης» του 19ου αι., τις αλλαγές στην οικονομική πολιτική των κρατών στο πεδίο της βιομηχανικής ανάπτυξης, των εξωτερικών συναλλαγών και του χρηματοπιστωτικού συστήματος.
4η εβδομάδα: Προστατευτική πολιτική (εθνική πολιτική οικονομία) στο εσωτερικό των ευρωπαϊκών κοινωνιών και ιμπεριαλιστική πολιτική στο πεδίο της εξωτερικής τους ανάπτυξης. Διεθνοποίηση της οικονομίας και εδραίωση της αγγλο-γερμανικής οικονομικής σύγκρουσης. Θεωρίες για τον ιμπεριαλισμό ως στάδιο της καπιταλιστικής ανάπτυξης.
5η εβδομάδα: Σύνδεση των ευρωπαϊκών κρατικών πολιτικών με την ανάπτυξη της εργατικής τάξης και τη συγκρότησή της στο χώρο της πολιτικής και του συνδικαλισμού. Εξέταση της πορείας εκπροσώπησης των εργατικών στρωμάτων σε Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία, Γερμανία.
6η εβδομάδα: Ιστοριογραφικές προσεγγίσεις των αιτιών του Α΄ Π. Πολέμου. Αφήγηση του πολέμου, πέντε χρόνια ενός ατέλειωτου πολέμου, τόποι και πρόσωπα (άνδρες και γυναίκες στη σύρραξη).
7η εβδομάδα: Πόλεμος και μνήμη: πώς οι ιστορικοί προσεγγίζουν τη σύρραξη και τα ίχνη του πολέμου. Πόλεμος και επανάσταση: εξεγέρσεις στο δυτικό μέτωπο και επανάσταση στη Ρωσία.

8ηεβδομάδα: Η συνθήκη των Βερσαλλιών και οι επικριτές της. Πολιτικές εξελίξεις στη Γερμανία: η δημοκρατία της Βαϊμάρης, εργατικά συμβούλια και ιδεολογικές ζυμώσεις, κοινωνικές συγκρούσεις και πολιτικές ισορροπίες. Η πληθωριστική κρίση των αρχών της δεκαετίας του 1920.
9ηεβδομάδα: Φασισμός, εθνικοσοσιαλισμός και αντισημιτισμός. Συζήτηση για την κρίση του φιλελευθερισμού και του κοινοβουλευτισμού στην Ευρώπη, θεωρίες του φασιστικού φαινομένου.
10η εβδομάδα: Πώς έφτασαν οι ΗΠΑ στο κραχ του 1929. Επιπτώσεις στις ευρωπαϊκές χώρες και εθνικές επιλογές ανάκαμψης. New Deal και πολιτικές απασχόλησης. Το κομμουνιστικό στρατόπεδο απέναντι στην κρίση του καπιταλισμού και τις πολιτικές επιλογές της Ευρώπης.
11η εβδομάδα: Τα λαϊκά μέτωπα στην Ισπανία και τη Γαλλία. Ο ισπανικός εμφύλιος, η βρετανική και γαλλική πολιτική της μη παρέμβασης, οι συμφωνίες του Μονάχου και η στάση της Σοβιετικής Ένωσης.
12η εβδομάδα: Β΄ Π.Πόλεμος: από τον Blitzkrieg στην κατοχή της Ευρώπης. Οι ευρωπαϊκές χώρες απέναντι στην Νέα γερμανική Τάξη, δωσιλογισμός και αντίσταση. Η μεταπολεμική τάξη: οι συμφωνίες του Bretton Woods, το σχέδιο Μάρσαλ και η παγίωση του Ψυχρού Πολέμου.
13η εβδομάδα: Η Χρυσή Εποχή των ευρωπαϊκών κοινωνιών, πλήρης απασχόληση, κράτος πρόνοιας και περιβαλλοντική καταστροφή. Η απο-αποικιοποίηση και η πετρελαϊκή κρίση.

ΙΕΠ 463 ΚΡΙΣΗ, ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΜΟΣ, ΠΟΛΕΜΟΣ, 1870-1918
(Α. ΜΑΧΑΙΡΑ – Λ. ΦΛΙΤΟΥΡΗΣ)
Περίληψη:
Στο μάθημα μας απασχολεί η εξέλιξη των βιομηχανικά αναπτυγμένων οικονομιών κατά την περίοδο 1870-1918. Ο βιομηχανικός καπιταλισμός των δεκαετιών 1830-1860 αναπτύχθηκε ραγδαία, υπερβαίνοντας τις σύντομες περιόδους ύφεσης χάρη στις τεχνολογικές καινοτομίες, τη συμπίεση των ημερομισθίων και την ανάπτυξη νέων βιομηχανικών κλάδων. Το χρηματιστηριακό κραχ της Βιέννης όμως το 1873 εγκαινίασε μία περίοδο «απομάγευσης» για τη δυνατότητασυνεχούς οικονομικής ανάπτυξης που διήρκεσε με διαφοροποιήσεις μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1890. Η κρίση του αγροτικού τομέα, ο ανταγωνισμός των προϊόντων των Νέων Χωρών, οι τραπεζικές πτωχεύσεις οδήγησαν σε συμπίεση των βιομηχανικών κερδών και των βιομηχανικών αγορών, σε ανεργία αλλά και σε μεγέθυνση του συνδικαλιστικού κινήματος. Ο βιομηχανικός προστατευτισμός, η δημιουργία μεγάλων βιομηχανικών ομίλων, μονοπωλιακών ή ολιγοπωλιακών, αλλά και η εντατικοποίηση της αποικιοποίησης αποτέλεσαν λύσεις που με διαβαθμίσειςχρησιμοποίησαν όλες οι βιομηχανικές δυνάμεις της Ευρώπης αλλά και οι ΗΠΑ. Έναν δεύτερο άξονα του μαθήματος αποτελεί η παρουσίαση των αποικιακών πολιτικών της Βρετανίας και της Γαλλίας κατά το 19οαιώνα, η ανάδυση νέων αποικιακών χωρών (Γερμανία, Ιταλία, ΗΠΑ, Ιαπωνία) καθώς και οι τρόποι αποικιακής εξάπλωσης που η κάθε χώρα εφάρμοσε στα τέλη του 19ουαιώνα. Μεταξύ ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών και επιχειρηματικών συμφωνιών το κοινωνικό ζήτημα του 19ου αιώνα, το ζήτημα της εργατικής τάξης, αναδεικνύεται σε κυρίαρχο παράγοντα. Η συνδικαλιστική ανάπτυξη και η μεγέθυνση της κοινοβουλευτικής δύναμης σοσιαλιστικών κομμάτων θα ανακοπούν τελικά με την προβολή των ενδοευρωπαϊκών διαφορών στην πολεμική σύγκρουση που ήταν ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος. Θα εξετάσουμε τις οικονομίες πολέμου, τις κοινωνικές διεργασίες στο εσωτερικό των εμπόλεμων χωρών, την ανάπτυξη του πασιφιστικού κινήματος, τις σοσιαλιστικές θέσεις και την επανάσταση του 1917.

Advertisements